| |
Toy haqqında məqalə yazdığım zaman düşümdük ki, bu mövzunu işləyib, Azərbaycanın yeni yas adətlərindən yazmasam olmaz. Necə deyərlər “şər deməsən xeyir gəlməz”.
Son zamanlarda adət-ənənələrimizi dəyişəkmək lazımdı deyə-deyə yas adətlərimizi dəyişdik. Yasa getdiyimiz zaman stolun üstündəkilərə baxanda bilmirsən yasa gəlmisən yoxsa toya. Maşallah stolun üstünə düzülməyən naz-nemət qalmır. Elə bil rəhmətliyin ölümünü çoxdan gözləyirmişlər, indi də ölməyinin şərəfinə gələnlərə qonaqlıq verirlər. Xeyirlə şər qardaşdır deyirlər. Ancaq onları stol başında da qardaşlaşdırmaq inanın ki, lazım deyil.
Bundan hardasa 5-6 il qabaq yaslarda ölənin adına halva hazırlanardı bir də bildiyimiz yağ-pendir, qənd, çay verilərdi süfrəyə. Gəlin bir də indi baxaq. Süfrədə konfetlər, meyvələr, müxtəlif növ içkilər və sair və ilaxır. Sizcə bunun kimə nə xeyri var axı. Heç kimə təbii ki. Onun əvəzinə yemək-içməyə xərclənən pulları ölənin adına bir yerə sədəqə kimi versəniz daha düzgün qərar olar yəqin ki. Çünki sizin xərclədiyiniz pulların dünyadan köçən yaxınınız üçün heç bir xeyri yoxdur. Bir neçə il bundan öncə gələnlərə verilən yeməklərin bir mənası var idi. Halva ölünün adına bişirilir. Başqa şeylər də gələnlər ac qayıtmasın deyə verilərdi. İndi stolun üstündə olanların isə bir mənası yoxdur. Sadəcə həmişə hər yerdə olduğu kimi göstəriş vəssalam. Toyda olduğu kimi. Hamı gedib sonradan danışsın ki, kim stolun üstünə nə qoymuşdu? Kim yaxınına daha yaxşı yas verdi və sair. Bunların hamısı əslində çox utancverici şeylərdir. Başqa yerlerdə bu kimi göstərişli saxtalıqlara insan göz yuma bilir amma söhbət hüzn günündən getdikdə hər şey dəyişir.
Göstərişlər nəinki yasda, elə yasdan sonra da davam edir. Həyatda ikən anasına, atasına qiymət verməyib onu insandan saymayan oğullar valideyn öldükdən sonra qeyrətə gəlirlər sanki. Qəbirlərdən danışıram. Əvvəllər bir otağı bəlkə də valideyninə dar edən övladlar öldükədən sonra onun üçün qəbirsanlıqda elə geniş bir yer tutub yanını dəmir hasara aldırırlar ki, elə bil bina ucaldacaqlar xatirəsinə. Sağlığında qiymət verin insanlara. Öldükdən sonra nə etsəniz boşdur. Sözün düzünə qalsa onu da heç kəs ölmüş yaxınına görə etmir. Çünki dediyim ki, o da bilir ki, bütün bu etdiklərinin ölüyə heç bir istisi soyuğu yoxdur. Yəni insan övladı burada da yenə özünü düşünür, başqa da heç kimi.
Ancaq artıq bəsdir. Zaman keçdikcə insanlar bir azda ağıllanmaqdan, hər şeyə məntiqlə qərar verməkdənsə bunun tam əksini edirlər. Artıq özünüz üçün yaşamağı öyrənin. Sizin üçün niyə axı vacib olmalıdır ki, hansısa qonşunuz gedib sizin haqqında varlı və ya kasıb desin. O deməklə sizin həyatınız gözəlləşəcək ya əksinə? İnanın ki, heç biri olmayacaq. Həyat kim nə deyirsə desin davam edir. Və siz həyatınızı kiməsə nəyisə sübut etməklə, göstərməklə keçirməyin. Ya da ən azı hər şeyin yerini bilin. Heç olmazsa dünyasını dəyişmişlərə hörmətiniz olsun. İnanın ki, kənardan çox pis görünür. Saxtalıqlar, aktyorluqlar, yalandan qəbir üstlərində ucaldılmış abidələr... pis görünür. Hamı kimin kimə necə davrandığını, necə münasibət göstərdiyini bilir. Və məqaləmi yazmaqda əsas məqsədim. Yığışdırın bu yasa yaraşmayan süfrələrdəki yeyəcəkləri ki, ən azı biləsiniz yasınıza kim yemək üçün gəlir, kim sadəcə rəhmətliyi hörmət qoyduğu üçün.
|
Geri
XƏBƏRLƏR
